Bu kılavuz, 10 Aralık 2020 tarihli LOGGER ayar sunumundaki iş akışını ve teknik örnekleri başvuru dokümanı biçiminde düzenler. Menü adları, belirteçler ve ekran örnekleri sunumdaki anlatıma dayanır. LOGGER sürümünüzdeki ekranlar veya davranışlar farklıysa, kurulu sürümün yardım/dokümantasyonu esas alınmalıdır.
Bu doküman, LOGGER’ın veri toplama yapılandırmasını planlamak ve kontrollü biçimde devreye almak için hazırlanmıştır. İçerik, sunumdaki anlatımı koruyacak şekilde düzenlenmiş; tekrar eden akış slaytları birleştirilmiş, terimler ve örnekler başlıklar altında toplanmıştır.
Önemli sürüm notu
Kaynak sunum 10 Aralık 2020 tarihlidir. Buradaki ekran görüntüleri ve bazı seçenek adları eski sürümlere ait olabilir. Güncel sürümdeki arayüz, lisans ve desteklenen kaynak türleri farklılık gösterebilir. Özellikle LOGGER KLASİK ve LOGGER PREMIUM özellik ayrımını kurulu sürümün belgeleriyle doğrulayın.
- Önce veri kaynakları ve veri tabanı bağlantıları belirlenir.
- Uçlar ve cihazlar tanımlanır; her uç için veri okuma denemesi yapılır.
- Veri adları, modlar ve değer belirteçleri tanımlanır.
- Veri türü, ölçekleme, zaman damgası ve kayıt seçenekleri kontrol edilir.
- Son olarak otomatik başlatma ve süreklilik gibi işletim ayarları gözden geçirilir.
Sunumdaki ana iş akışı, yanlış veya eksik verinin kaydedilmesini önlemek için önce veri tabanı loglama/arşivleme işlevlerini kapatmayı, uç ve verileri tanımlayıp okuma testi yapmayı, yapılandırma doğrulandıktan sonra kayıtları yeniden açmayı önerir.
- LOGGER’ı çalıştırın ve yapılandırma ekranını açın.
- Yapılandırma sırasında veri tabanı loglama ve arşivleme seçeneklerini kapatın.
- Gerekli uçları tanımlayın; her uca veri okunacak cihazları ekleyin.
- Verileri, modları ve değer belirteçlerini tanımlayın.
- Veri okuma denemesi yapın; sonuçları cihazın gerçek değerleriyle karşılaştırın.
- Gerekli düzeltmeleri tamamlayın ve otomatik Veri ID gibi ilgili ayarları çalıştırın.
- Başka uç varsa aynı işlemleri tekrarlayın.
- Tüm kontroller tamamlandıktan sonra veri tabanı loglama/arşivlemeyi açın.
- BAŞLAT düğmesine basın ve gerekiyorsa programı küçültün.
Yanlış kayıtları önleyin
Kaynak sunum özellikle yapılandırma sırasında veri tabanlarının kapatılmasını vurgular. Canlı sistemde işlem yapmadan önce mevcut yapılandırmayı yedekleyin ve kayıtların kapatılmasının operasyonel etkisini değerlendirin.

2. Uçların Eklenmesi ve Yapılandırılması
Uç, LOGGER yapılandırmasında veri kaynaklarının ve bu kaynaklardan alınacak verilerin organize edildiği yapı olarak kullanılır. Yeni uç eklerken mevcut bir uç kopyalanabilir veya mevcut uç düzenlenebilir.
- Uç Ekle: Yeni uç oluşturur.
- Kopyala: Benzer ayarlara sahip bir uçtan başlangıç yapılandırması oluşturmak için kullanılabilir.
- Mevcudu Değiştir: Seçili uç üzerinde düzenleme yapılmasını sağlar.
- Uç adı: Ucu diğerlerinden ayırt edecek açık ve tutarlı bir ad verin.
- Aktif: Ucun çalışmaya katılıp katılmayacağını belirleyen seçeneği kontrol edin.
- Veri tabanı loglama/arşivleme: Ucun kayıt davranışını çalışma gereksinimine göre belirleyin.
- Öncelik ve yedeklilik: Aynı kaynağın alternatif cihazlardan okunması mı, yoksa birden fazla kaynaktan bağımsız veri alınması mı gerektiğine göre ayarlayın.

Sunumdaki açıklamaya göre yedeklilik modunda, Modbus cihazları sekmesine girilen cihazlar birbirinin yedeği olarak kullanılır. İlk cihazdan veri okunamazsa LOGGER sıradaki cihazları tek tek dener ve veri alabildiği cihaz üzerinden okumayı sürdürür.
Öncelik modunda ise sistem üst sıradaki cihazı kullanmaya çalışır. Alt sıradaki cihaza geçmiş olsa bile üst sıradaki cihazların yeniden erişilebilir olup olmadığını kontrol eder.
Birden çok bağımsız kaynağa dikkat
Sunum, çok sayıda cihazdan farklı veriler alınacaksa öncelik/yedeklilik davranışına ilişkin her iki cihazdaki CHECK seçeneğinin kaldırılması gerektiğini belirtir. Bu davranışı kurulu LOGGER sürümünde ve gerçek sistem üzerinde doğrulamadan üretim ortamına uygulamayın.
4. MODBUS Cihazlarının Tanımlanması
MODBUS, endüstriyel cihazlar ile SCADA/HMI sistemleri arasında kullanılan bir haberleşme protokolüdür. Sunumda seri hatlar (RS-232/RS-485) ve Ethernet üzerinden TCP/IP iletişimi ele alınır. LOGGER cihaz tanımında kullanılan alanların anlamı aşağıdaki gibidir:
| Alan |
Açıklama |
Kontrol |
| Cihaz IP No |
TCP/IP üzerinden erişilen cihazın adresi. |
IP erişimini ve ağ yönlendirmesini doğrulayın. |
| Haberleşme portu |
Uzak cihazın dinlediği TCP portu. |
Üretici dokümanı ve cihaz yapılandırmasındaki portu kullanın; varsayılan portu varsaymayın. |
| Cihaz türü |
Verinin nasıl yorumlanacağını etkileyen tür/format seçimi. |
Veri türü ve byte sırasını cihaz dokümanıyla eşleştirin. |
| Cihaz ID |
MODBUS cihaz adresi / birim kimliği. |
Özellikle ağ geçitlerinde doğru cihaz adresini kontrol edin. |
| Zaman aşımı |
Yanıt bekleme süresi. |
Gerçek iletişim gecikmesine göre ayarlayın. |
| Sıklık |
Okuma sıklığı/çevrimi. |
Cihazın kapasitesi ve ağ yükünü dikkate alın. |
| Belirteç |
Okunacak register veya dijital durumun tanımı. |
Register adresini ve belirteç sözdizimini doğrulayın. |

5. MODBUS Register ve Fonksiyon Kodları
Kaynak sunumda MODBUS işlevleri aşağıdaki geleneksel adlandırmayla listelenmiştir. Cihaz dokümanlarında register numaralandırması 0/1 tabanlı adresleme veya 3xxxx/4xxxx gösterimi farklı yorumlanabileceğinden, sunumdaki numarayı doğrudan cihaz adresi kabul etmeden üretici tablosuyla eşleştirin.
| Fonksiyon kodu |
Sunumdaki açıklama |
Genel register grubu |
| 01 |
Dijital çıkışları oku |
Coil / 0xxxx |
| 02 |
Dijital girişleri oku |
Discrete Input / 1xxxx |
| 03 |
Analog çıkış/kayıt alanlarını oku |
Holding Register / 4xxxx |
| 04 |
Analog giriş kayıtlarını oku |
Input Register / 3xxxx |
| 05 |
Tek dijital çıkış yaz |
Coil |
| 06 |
Tek register yaz |
Holding Register |
| 15 |
Birden fazla dijital çıkış yaz |
Coil |
| 16 |
Birden fazla register yaz |
Holding Register |
Sunumun register türleri açıklamasında Coil Output bir bitlik ve okunup yazılabilir; Coil Input bir bitlik ve salt okunur; Input Register 16 bitlik ve salt okunur; Holding Register 16 bitlik ve okunup yazılabilir olarak tanımlanır.
Salt okunur çalışma ilkesi
LOGGER ile yalnızca veri toplamak amaçlanıyorsa, cihazlara yazma işlemi gerektiren fonksiyonları ayrıca yapılandırmayın. Yazma yeteneği bulunan protokollerde yanlış ayarların proses üzerinde etkisi olabileceğinden, uygulama kapsamı ve erişim yetkileri açıkça belirlenmelidir.

6. OPC Cihazlarının Tanımlanması
Sunum, OPC’yi endüstriyel otomasyon cihazlarının SCADA sistemleriyle haberleşmesini standartlaştırmaya yönelik bir yaklaşım olarak tanımlar. OPC sunucusu, cihaz üreticisine özgü iletişimi OPC istemcilerinin kullanabileceği bir arayüze sunar.
LOGGER’daki OPC cihaz tanımı için sunumda şu alanlar gösterilir:
- OPC ID: Yapılandırmadaki OPC kaynağını ayırt eden tanımlayıcı.
- OPC IP Adresi: OPC sunucusuna erişim için kullanılan adres.
- Belirteç: Okunacak öğenin LOGGER tarafından tanımlanmasını sağlayan ifade.
OPC sunucu adı, öğe yolu, erişim yetkileri ve ağ güvenliği gibi ayrıntılar sunumda tam olarak açıklanmamıştır; bunları kullanılan OPC sunucusunun ve LOGGER sürümünün belgelerinden doğrulayın.

8. Verilerin Eklenmesi ve Mod Seçimi
Uç ve cihazlar tanımlandıktan sonra, her bir veri için ad, mod ve değer belirteci tanımlanır. Veri adı, izleme ve kayıt sırasında anlaşılır olmalıdır. Değer belirteci ise verinin hangi kaynaktan ve hangi adres/kuralla okunacağını belirtir.
| Mod |
Sunumdaki anlamı |
Not |
mod-h |
MODBUS TCP üzerinden 32 bit değer; Holding Register |
Çift register kullanan değerlerde veri biçimini doğrulayın. |
mod-i |
MODBUS TCP üzerinden 32 bit değer; Input Register |
Salt okunur giriş register alanı. |
mod-r |
Seri port MODBUS RTU üzerinden 32 bit değer |
Sunumda LOGGER PREMIUM kapsamında belirtilir. |
mod-hs |
MODBUS TCP üzerinden 16 bit değer; Holding Register |
Tek register değerleri. |
mod-is |
MODBUS TCP üzerinden 16 bit değer; Input Register |
Tek register değerleri. |
mod-rs |
Seri port MODBUS RTU üzerinden 16 bit değer |
Sunumda LOGGER PREMIUM kapsamında belirtilir. |
opc |
OPC sunucusundan okuma |
Belirteç, OPC öğesiyle eşleştirilmelidir. |
plc |
Siemens SIMATIC S7 PLC’den veri okuma |
Sunumda LOGGER PREMIUM özelliği olarak belirtilir. |
db |
Veri tabanından veri okuma |
LOGGER PREMIUM olarak belirtilir. |
web |
Web/HTML/XML kaynağından veri okuma |
Kaynak türü ve lisans sınırlarını doğrulayın. |
emu |
Sabit değer, uzaktan değiştirilen değer veya sinyal üreteci |
Test ve simülasyon senaryolarında kullanımı sunumda anlatılır. |
kopya |
Başka bir verinin değerini kopyalama |
Aynı uç veya farklı uç referansı olabilir. |

Değer belirteci, verinin kaynağını ve okuma adresini tanımlar. Aşağıdaki örnekler kaynak sunumdaki sözdiziminden alınmıştır; gerçek yapılandırmada uç/cihaz indekslerinin ve register adreslerinin kendi sisteminizle eşleştiğini kontrol edin.
9.1 MODBUS TCP analog değerleri
Sunumda örnek olarak R0#6337 kullanılmıştır. Buradaki R0 cihaz belirteci, 6337 ise register adresi olarak açıklanır. mod-h ve mod-i çift register/32 bit okuma; mod-hs ve mod-is tek register/16 bit okuma için gösterilmiştir.


9.2 MODBUS TCP dijital değerleri
Sunumdaki örnek belirteç RC#0;0 biçimindedir. Açıklamada bu belirtecin tek başına okunamayacağı belirtilir; dolayısıyla kullanımını ilgili veri tanımları ve cihaz eşlemesiyle birlikte değerlendirin.
9.3 MODBUS RTU
LOGGER PREMIUM için sunumda U0#7 örneği verilir. mod-r çift Holding Register, mod-rs tek Holding Register okuma olarak açıklanmıştır.
9.4 Web HTML tablosu
Sunumda W0#16 örneği kullanılır. Wn#xxx:FLT:str biçimi, str metninin filtreleme amacıyla kullanıldığı örnek olarak verilir; örneğin W0#16:FLT:mw.
9.5 XML kaynağı
Sunumda Wn#bi:bd:vi biçimi açıklanır: bi bölüm ismi, bd bölüm değeri ve vi veri ismidir. Örnek: W0#Ad;FREKANS_UC1;Deger.
9.6 Siemens SIMATIC S7 PLC
Sunumda Pn#sb:dt:bp biçimi ve P0#0;dword;0 örneği bulunur. Açıklamadaki alanlar: başlangıç byte numarası (sb), veri türü (dt) ve bit konumu (bp). Listelenen kaynak türleri DB (veri bloğu), AB (proses çıktıları), EB (proses girdileri), MB (merker), TM (timer) ve CT (sayaç) olarak verilir.
9.7 Veri tabanından okuma ve kopyalama
Veri tabanı okuma için sunumda Dn#xxx ve D0#15 örneği verilir. Veri kopyalama için aynı uç içinde K#xxx, farklı uçtan kopyalamada K#n;xxx gösterimi bulunur. Örneğin K#1;3, sunumda birinci ucun üçüncü verisi şeklinde açıklanır.

10. Veri Fonksiyonları ve Hesaplamalar
Sunum, birden fazla kaynaktan okunan değerleri birleştirmek veya yeni bir değer türetmek için çeşitli fonksiyonlar gösterir. Fonksiyon isimlerinin ve parametre sırasının kurulu sürümde desteklendiğini doğrulayın; aşağıdaki sözdizimleri kaynak sunumdaki örneklerdir.
10.1 Endüstriyel veri fonksiyonları
| Fonksiyon |
Sunumdaki açıklama |
tscb(x) |
Tek/çift sayı kontrolü: x çiftse 1, tekse 0. Sunumda bir yerde tcsb yazımı da görülür; yazımı kurulu sürümde doğrulayın. |
bstb(x;y) |
Basit metin bağlama; x ve y metinlerini araya nokta koyarak birleştirme. |
bo3i(x;y) |
Üç ihtimalli mantık birleştiricisi; sonuç 1, 2 veya 3. |
bo2i(x) |
İki ihtimalli On/Off birleştiricisi; sonuç 0 veya 1. |
bo2t(x) |
İki ihtimalli ters On/Off birleştiricisi; sonuç 0 veya 1. |
si16(x) |
16 bit işaretli tamsayı. |
ui32(x;y) |
32 bit işaretsiz tamsayı; sunumda fonksiyon adı ve örnek yazımı tutarsız olabileceğinden sürüm dokümanıyla kontrol edilmelidir. |
si32(x;y) |
32 bit işaretli tamsayı. |
ie32(x;y) |
IEEE 754 standardında 32 bit ondalık sayı. |
10.2 EMU sinyal üreteci
EMU modu sunumda sabit sayı, uzaktan değiştirilen veri veya sinyal üreteci olarak açıklanır. Biçim A:B:C:D:Devrik şeklindedir: sinyal türü, ofset, frekans (0–2 aralığı), genlik (0–2 aralığı) ve devrik sinyal (true/false). Örnek: sine:0:1:1:false. Listelenen türler random, sine, square, triangle, sawtooth, pulse, whitenoise, gaussnoise, digitalnoise ve kullanıcı tanımlıdır.
10.3 Eşitlik ve mantık parametreleri
| Parametre |
Anlamı |
gt / ge |
Büyüktür / büyük ve eşittir |
lt / le |
Küçüktür / küçük ve eşittir |
et / ne |
Eşittir / eşit değildir |
bt, br, bl, bb |
Aralık içi karşılaştırma türleri; sınırların dahil edilme biçimi sunumda farklı kısaltmalarla açıklanır. |
nd / or |
VE / VEYA bağlama |
else |
Önceki şartlar sağlanmadığında döndürülen değer |
eq |
Sonuç değerini eşleştirme/atama parametresi olarak sunumda gösterilir. |
hr / mn |
Saat / dakika |
10.4 Şartlı eşitlikler
Sunumdaki örneklerden biri R0#6337:FUNC[v1gt5eq1;else0] biçimindedir: R0#6337 değerinin 5’ten büyük olması durumunda 1, aksi durumda 0 sonucu amaçlanır. İki değerli örnekte R0#6:R1#8:FUNC[v1lt5ndv2lt5eq0;v1gt5ndv2gt5eq10;else-1] ifadesi, koşullara göre 0, 10 veya -1 üretmek için gösterilir.
Bu özellik, doğrudan bir fiziksel sinyal olarak bulunmayan ancak mevcut değerlerden türetilebilen veriler oluşturmak için kullanılabilir.
10.5 Basit regresyon
Sunumda x:FUNC[reg:x1_y1;x2_y2;...;xn_yn] biçimi, x değerini verilen nokta çiftleri üzerinden dönüştürmek için gösterilir. Örnek R0#0:FUNC[reg:4_0;20_100] ifadesinde iki kalibrasyon noktası (4,0) ve (20,100) kullanılır. Sunumdaki örnek hesaplamaya göre x=10 için sonuç 37,5 olarak verilir.
10.6 Matematik fonksiyonları
Sunumda abs, acos, asin, atan, cos, sin, cosh, exp, log, sing, sinh, sqrt, tan ve tanh fonksiyonları listelenir. Örnekler: abs(R0#10), sin(R0#6337) ve sqrt(R0#0). Fonksiyonun beklediği açı birimi ve geçerli giriş aralığı ürün sürümünde doğrulanmalıdır.
Sunumda MODBUS register’larının 2 byte, yani 16 bit olduğu hatırlatılır. Tek bir 16 bitlik değer, her biri 0 veya 1 olan 16 ayrı bayrak taşıyabilir. Örneğin kaynak slaytta R0#0 = 120 değeri ikilik sistemde 0000000001111000 olarak gösterilir.
Bit belirteci örnekleri R0#0{b1} ve R0#0{b12+b3} biçimindedir. İkinci örnek, belirtilen bit bileşenleri üzerinde işlem yapılmasına örnek olarak verilir. Bit sırasını cihaz dokümanıyla eşleştirin; bir tabanlı ve sıfır tabanlı numaralandırma farkı yanlış durum okumalarına neden olabilir.
12. Veri ve Veri Tabanı Alanları
Sunumda veri tanımları için aşağıdaki alanlar gösterilir. Her alanın anlamı, kullanılan LOGGER sürümünün arayüzünde kontrol edilmelidir.
| Alan |
İşlev / kontrol noktası |
| Veri adı |
Ölçümün veya durumun anlaşılır etiketi. |
| Mod |
Veri kaynağını ve okuma biçimini belirler. |
| Değer belirteci |
Kaynak adresi, register veya fonksiyon ifadesi. |
| Okunan değer |
Kaynak üzerinden elde edilen anlık değer. |
| Zaman damgası |
Değerle ilişkilendirilen zaman bilgisi. |
| DB ID |
Veri tabanı kayıt alanı/kimliği; gerçek şema ile eşleştirilmelidir. |
| Eşik/çarpan |
Sunumda veri için eşik/çarpan alanı olarak gösterilir; ölçekleme etkisi sürüm belgesiyle doğrulanmalıdır. |
| Sıklık |
Okuma veya kayıt sıklığı. |
| Veri türü |
Sayısal/metinsel veri tipinin tanımı. |
| Ondalık hane |
Gösterim/kayıt hassasiyeti ile ilişkili alan. |
| Hep artı |
Sunumda bulunan bir seçenek; davranışı güncel sürüm yardımından doğrulayın. |
Veri tabanı tanımlarında sunum; tablo adı, uç adı sütunu, değer sütunu, değer türü sütunu ve Veri ID alanlarını gösterir. Alan adları ve tablo şeması, hedef veri tabanındaki gerçek yapı ile birebir eşleştirilmelidir.

Veri sekmesinde yeni veri eklenmesi veya mevcut verilerin sırasının değiştirilmesi durumunda, veri tanımlayıcılarının güncel yapıyla uyumlu hâle getirilmesi için Otomatik Veri ID işlemi uygulanmalıdır. İşlem öncesinde mevcut veri tanımlarının yedeklenmesi ve oluşturulan ID değerlerinin hedef veri tabanı şemasıyla karşılaştırılması, veri bütünlüğünün korunmasına yardımcı olur.
Otomatik başlatma özelliği etkinleştirildiğinde program açılır açılmaz BAŞLAT konumuna geçer, veri toplama işlemine başlar ve kendisini küçülterek arka planda çalışmayı sürdürür. Özelliğin kullanılacağı bilgisayarda veri bağlantılarının, veri tanımlarının ve veri tabanı erişiminin doğru yapılandırılmış olması gerekir.
Süreklilik modu, program kapatıldığında uygulamanın otomatik olarak yeniden başlatılmasını sağlar. Böylece beklenmeyen kapanmalar nedeniyle veri toplama sürecinin kesintiye uğraması önlenmeye çalışılır. Bakım, güncelleme ve kontrollü durdurma işlemleri sırasında bu özelliğin davranışı dikkate alınmalıdır.
Yeni Thread modu, her UC'nin veri toplama işlemini gün sonunda sonlandırır ve yeni gün başladığında yeni bir iş parçacığı (thread) oluşturarak yeniden başlatır. Böylece günlük veri toplama süreçleri birbirinden ayrılarak yürütülür.
LOGGER tek başına kullanıldığında atom saati senkronizasyonu özelliği, tanımlanan ayarlar üzerinden sistem saatinin referans zaman kaynağıyla eşitlenmesini sağlar. Zaman senkronizasyonunun doğru çalışması için kullanılan zaman sunucusunun, ağ erişiminin ve kurumun zaman senkronizasyonu politikasının uygun şekilde yapılandırılması gerekir.
Otomatik Veri ID
Veri sekmesinde yeni veri eklendiğinde veya mevcut verilerin sırası değiştirildiğinde, veri ID'lerinin güncellenmesi için bu tuşa tıklanmalıdır!
Bu işlem, veri tanımlayıcılarının mevcut veri yapısıyla uyumlu olmasını sağlar. Veri listesinde yapılan değişikliklerin ardından otomatik veri ID işleminin çalıştırılması, veri eşleştirmelerinin doğru şekilde sürdürülmesine yardımcı olur.
Otomatik Başlatma
Program açıldığı anda otomatik olarak BAŞLAT konumuna geçer, veri toplama işlemini başlatır ve kendisini minimize ederek arka planda çalışmaya devam eder!
Kullanıcının programı elle başlatmasına veya ayrıca küçültmesine gerek kalmaz. Uygulama açılışta tüm bu işlemleri otomatik olarak gerçekleştirerek veri toplama sürecini başlatır ve masaüstünde gereksiz yer kaplamadan çalışmasını sürdürür. Böylece kullanım kolaylığı sağlanır ve manuel müdahale ihtiyacı azaltılır.
Süreklilik Modu
Program kapatıldığında kendisini otomatik olarak yeniden başlatır ve çalışmaya devam etmesini sağlar!
Bu özellik, programın kapanması durumunda manuel müdahaleye gerek kalmadan yeniden devreye girmesini amaçlar. Böylece veri toplama işlemlerinin kesintiye uğrama riski azaltılır ve programın sürekli çalışması desteklenir.
Yeni Thread Modu
Her UC'nin veri toplama işlemini gün sonunda sonlandırır ve yeni gün başladığında işlemi yeni bir thread üzerinden yeniden başlatır!
Bu yöntem, her günün veri toplama sürecinin ayrı bir iş parçacığı (thread) üzerinden yürütülmesini sağlar. Böylece günlük işlemler birbirinden ayrılır, yeni güne ait veri toplama süreci yeniden başlatılır ve uzun süreli çalışmalarda iş parçacığı yönetimi desteklenir.
Atom Saati Senkronizasyonu
LOGGER tek başına kullanıldığında, burada tanımlanan ayarları kullanarak sistem saatinin atom saatiyle senkronize edilmesini sağlar!
Bu özellik sayesinde LOGGER, belirlenen zaman sunucularından aldığı referans zamanı kullanarak sistem saatinin doğruluğunu korumaya yardımcı olur. Böylece veri toplama işlemlerinde zaman tutarlılığı desteklenir ve kayıtların doğru zaman bilgileriyle ilişkilendirilmesi sağlanır.
14. Diğer İşletim Ayarları
Uzak ayar özelliği, EMU verilerinin uzaktaki bir bilgisayardan DATAPANEL programı ve MODBUS protokolü aracılığıyla manuel olarak değiştirilmesine olanak tanır. Bu özelliğin güvenli ve doğru şekilde kullanılabilmesi için ağ erişimi ve kullanıcı yetkileri sınırlandırılmalı, test verileri ile üretim verileri birbirinden açıkça ayrılmalıdır.
Veri okuma işlemlerinin bir proxy sunucusu üzerinden gerçekleştirilmesi durumunda, bağlantının doğru şekilde kurulabilmesi için proxy ayarlarının yapılandırılması gerekir. Proxy adresi, kimlik doğrulama bilgileri ve erişim kuralları, kurumun ağ yapılandırmasına uygun olarak belirlenmelidir.
CSV Aktif seçeneği etkinleştirildiğinde, toplanan verilerin Arşiv Klasörü'ne CSV dosyaları biçiminde anlık olarak kaydedilmesi sağlanır. Bu yöntem, verilerin farklı uygulamalarda incelenmesini, işlenmesini ve gerektiğinde arşivlenmesini kolaylaştırır. Dosya biçimi, sütun başlıkları ve kayıt sıklığı kullanılan yazılım sürümüne göre değerlendirilmelidir.
Veri tabanı erişim kilidi, uçların veri tabanına erişiminin belirli kurallara göre sınırlandırılmasını sağlar. none, read, write ve both seçenekleri, okuma ve yazma işlemlerine ilişkin erişim kısıtlarının belirlenmesinde kullanılır. Uygun seçeneğin belirlenmesinde bağlantı yapısı, eşzamanlı erişim gereksinimleri ve veri bütünlüğü dikkate alınmalıdır.
Yazılım sağlık kontrolü ve periyodik yeniden başlatma özellikleri, iş parçacıklarının durumunun izlenmesine, programın tepkisiz kalmasının veya donmasının tespit edilmesine ve belirlenen aralıklarla uygulamanın yeniden başlatılmasına olanak tanır. Bu mekanizmalar, uzun süreli çalışmalarda yazılımın kararlılığını destekler. Yeniden başlatma aralıkları belirlenirken olası veri kayıpları, bağlantıların yeniden kurulma süresi ve planlı bakım zamanları göz önünde bulundurulmalıdır.
Uzak Ayar
EMU verilerinin, uzaktaki bir bilgisayardan DATAPANEL programı ve MODBUS protokolü kullanılarak manuel olarak değiştirilmesini sağlar!
Bu özellik sayesinde operatörler, ilgili EMU verilerine yerel bilgisayara doğrudan erişmeden uzaktan müdahale edebilir ve gerekli değişiklikleri gerçekleştirebilir. Uzak ayar işlemlerinin güvenli ve kontrollü yürütülmesi için ağ bağlantılarının, erişim yetkilerinin ve MODBUS iletişim ayarlarının doğru yapılandırılması gerekir.
Proxy Ayarları
Veri okuma işlemleri bir proxy sunucusu üzerinden gerçekleştirilecekse, bağlantının doğru şekilde kurulabilmesi için proxy ayarlarının yapılandırılması gerekir!
Bu ayarlar, programın veri kaynaklarına proxy sunucusu aracılığıyla erişmesini sağlar. Proxy adresi ve gerekli bağlantı bilgileri doğru tanımlandığında veri okuma işlemleri kurumun ağ yapılandırmasına uygun şekilde gerçekleştirilebilir. Bağlantı sorunlarını önlemek için proxy ayarlarının ağ yöneticisinin belirlediği erişim kurallarıyla uyumlu olması gerekir.
CSV Aktif
Bu seçenek etkinleştirildiğinde, toplanan veriler CSV dosyası biçiminde Arşiv Klasörü'ne anlık olarak kaydedilir!
Bu özellik sayesinde veri toplama sürecinde elde edilen bilgiler, ayrıca bir dışa aktarma işlemi yapılmasına gerek kalmadan dosyaya aktarılır. CSV formatında oluşturulan kayıtlar, elektronik tablo uygulamalarında açılabilir, analiz edilebilir ve gerektiğinde başka yazılımlara aktarılabilir. Böylece verilerin arşivlenmesi ve geçmiş kayıtlar üzerinden incelenmesi kolaylaşır.
Veri Tabanı Erişim Kilidi
Uçlar veri tabanına tek bir bağlantı üzerinden erişiyorsa, veri tabanı işlemlerinin kontrollü ve uyumlu şekilde yürütülebilmesi için erişim kilidi ayarlarının yapılandırılması gerekir!
Bu ayarlar, veri tabanına yönelik okuma ve yazma işlemlerinin nasıl sınırlandırılacağını belirlemeye yardımcı olur. Doğru yapılandırma, birden fazla ucun aynı bağlantıyı kullandığı durumlarda erişim çakışmalarının önlenmesini ve veri bütünlüğünün korunmasını destekler. Kullanılacak kilit seçeneği, uygulamanın bağlantı yapısına ve eşzamanlı erişim gereksinimlerine göre belirlenmelidir.
Veri Tabanı Erişim Kilidi Seçenekleri
Veri tabanına erişim sırasında uygulanacak kısıtlamaları belirler ve okuma-yazma işlemlerinin kontrol edilmesini sağlar!
Kullanılacak erişim kısıtı, uygulamanın bağlantı yapısına ve veri tabanı işlemlerinin gereksinimlerine göre seçilir. Sunulan seçenekler şunlardır:
none: Okuma veya yazma işlemlerine yönelik ek bir kısıtlama uygulanmaz.
read: Okuma işlemlerine ilişkin erişim kısıtını belirtir.
write: Yazma işlemlerine ilişkin erişim kısıtını belirtir.
both: Hem okuma hem de yazma işlemlerine ilişkin kısıtları kapsar.
Doğru seçeneğin belirlenmesi, özellikle birden fazla ucun aynı veri tabanı bağlantısını kullandığı durumlarda erişim çakışmalarının önlenmesine ve veri bütünlüğünün korunmasına yardımcı olur.
Yazılım Sağlık Kontrolü
Programın kararlı çalışmasını izlemek amacıyla iş parçacığı (thread), tepkisizlik ve donma kontrollerini gerçekleştirir!
Bu özellik sayesinde programın çalışma durumu takip edilerek iş parçacıklarında oluşabilecek sorunların, uygulamanın yanıt vermemesinin veya işlemlerin donmasının tespit edilmesi amaçlanır. Böylece olası çalışma sorunlarına zamanında müdahale edilmesi kolaylaşır ve uzun süreli veri toplama işlemlerinin güvenilirliği desteklenir.
Periyodik Yeniden Başlatma
Program, burada tanımlanan zaman aralığı dolduğunda kendisini otomatik olarak yeniden başlatır!
Bu özellik, programın uzun süreli çalışması sırasında oluşabilecek performans düşüşlerini ve olası çalışma sorunlarını azaltmaya yardımcı olur. Belirlenen aralıklarla gerçekleştirilen yeniden başlatma sayesinde uygulama yeni bir çalışma döngüsüne geçer ve veri toplama işlemlerini sürdürür. Yeniden başlatma aralığı belirlenirken veri kaybı riski ve bağlantıların yeniden kurulma süresi dikkate alınmalıdır.
15. Zaman Damgası ve Program Önceliği
Zaman damgası türü, toplanan verilerle ilişkilendirilecek zaman bilgisinin hangi aşamaya göre belirleneceğini etkiler. PacketSent, PacketReceive, PacketMedian, DataBaseWritePC ve DataBaseWriteDB seçenekleri, veri paketlerinin gönderilmesi, alınması veya veri tabanına kaydedilmesi gibi farklı aşamalardaki zaman bilgilerinin kullanılmasını sağlayabilir. Seçeneklerin kesin işlevleri kullanılan yazılım sürümüne göre doğrulanmalı; ölçüm zamanı ile kayıt zamanı arasındaki farklar dikkate alınmalıdır.
Program çalışma önceliği, işletim sisteminin işlemci kaynaklarını programa hangi öncelik düzeyinde tahsis edeceğini belirler. realtime, high, abovenormal, normal, belownormal ve idle seçenekleri, en yüksek öncelikten en düşük önceliğe doğru farklı çalışma düzeyleri sunar. Önceliğin artırılması programın sistem kaynaklarına erişimini etkileyebileceğinden, özellikle gerçek zamanlı öncelik seçeneği sistemin kararlılığını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle varsayılan ayar, somut bir gereksinim bulunmadıkça değiştirilmemelidir.
Zaman Damgası Türü
Toplanan verilere eklenecek zaman damgasının türünü belirler ve verilerin hangi işlem aşamasına ait zaman bilgisiyle kaydedileceğini tanımlar!
Seçilen zaman damgası türü, veri paketlerinin gönderilmesi, alınması veya veri tabanına kaydedilmesi gibi farklı aşamalardaki zaman bilgilerinin kullanılmasını etkiler. Sunulan seçenekler şunlardır:
PacketSent: Veri paketinin gönderilmesiyle ilişkili zaman bilgisini belirtir.
PacketReceive: Veri paketinin alınmasıyla ilişkili zaman bilgisini belirtir.
PacketMedian: Veri paketiyle ilişkili zaman bilgisinin orta noktaya dayalı olarak belirlenmesini ifade eder.
DataBaseWritePC: Veri tabanına yazma işlemi sırasında bilgisayarın kullandığı zaman bilgisini belirtir.
DataBaseWriteDB: Veri tabanına yazma işlemiyle ilişkili veri tabanı zaman bilgisini belirtir.
Uygun seçeneğin belirlenmesi, verilerin zaman bakımından doğru sıralanması ve olayların gerçekleşme zamanı ile kayıt zamanının birbirinden ayırt edilmesi açısından önemlidir. Seçeneklerin kesin işlevleri kullanılan yazılım sürümüne göre doğrulanmalıdır.
Program Çalışma Önceliği
Programın, işletim sistemi tarafından işlemci kaynaklarından yararlanırken hangi öncelik düzeyinde çalışacağını belirler!
Çalışma önceliği, programın diğer uygulamalarla birlikte çalışırken işlemci zamanı açısından nasıl önceliklendirileceğini etkiler. Kullanılabilecek öncelik seçenekleri şunlardır:
realtime: Gerçek zamanlı öncelik düzeyidir; diğer sistem işlemlerinin çalışmasını olumsuz etkileyebileceğinden dikkatle kullanılmalıdır.
high: Programa yüksek çalışma önceliği verir.
abovenormal: Normal önceliğin üzerinde bir çalışma önceliği sağlar.
normal: İşletim sisteminin standart çalışma önceliğidir.
belownormal: Normal önceliğin altında bir çalışma önceliği sağlar.
idle: Programın düşük öncelikle, diğer işlemler kaynak kullandığında daha az işlemci zamanı alacak şekilde çalışmasını sağlar.
Doğru öncelik düzeyinin seçilmesi, programın performansı ile bilgisayarın genel kararlılığı arasındaki dengenin korunmasına yardımcı olur. Özel bir gereksinim bulunmadıkça varsayılan normal önceliğinin kullanılması önerilir. Özellikle realtime seçeneği, sistemin yanıt verme yeteneğini etkileyebileceğinden dikkatle değerlendirilmelidir.
16. Test, Devreye Alma ve Kontrol Listesi
Canlı veri toplamayı başlatmadan önce aşağıdaki kontrolleri tamamlayın:
- Uç adları, aktiflik ve loglama/arşivleme seçenekleri doğru mu?
- Her cihazın IP adresi, portu, cihaz ID’si ve bağlantı türü üretici ayarlarıyla uyumlu mu?
- Register adresleri, veri türü, 16/32 bit seçimi ve byte sırası doğrulandı mı?
- Her belirteç için okunan değer, cihazın kendi ekranı veya doğrulanmış referans değerle karşılaştırıldı mı?
- Veri adları, veri sırası ve otomatik Veri ID işlemi kontrol edildi mi?
- Zaman damgası ve okuma sıklığı uygulama ihtiyacına uygun mu?
- Veri tabanı tablo/sütun eşleştirmeleri test edildi mi?
- CSV veya arşiv dosyaları gerekiyorsa doğru klasöre yazılıyor mu?
- Öncelik/yedeklilik davranışı, erişim kesintisi senaryosunda güvenli biçimde test edildi mi?
- Üretim öncesi yapılandırma yedeği alındı mı?
Önerilen devreye alma sırası
Önce tek bir uç ve az sayıda veriyle test edin. Doğru sonuçlar alındıktan sonra veri sayısını artırın. Tüm uçlar doğrulanmadan veri tabanı arşivlemesini üretim için etkinleştirmeyin.
17. Sorun Giderme Rehberi
| Belirti |
Kontrol edilecek noktalar |
| MODBUS cihazından veri okunamıyor |
IP/port erişimi, cihaz ID’si, kablo/ağ yolu, zaman aşımı, register adresi ve cihazın haberleşme ayarları. |
| Veri geliyor ancak değer yanlış |
16/32 bit mod, signed/unsigned yorumlama, byte/word sırası, register adresleme tabanı, ölçekleme ve veri türü. |
| Veri tanımı değişti ancak ID’ler uyuşmuyor |
Sunumdaki yönergeye göre Otomatik Veri ID işlemini çalıştırın ve DB ID eşlemesini yeniden kontrol edin. |
| Arşiv/CSV kaydı oluşmuyor |
İlgili loglama/arşivleme seçeneği, CSV Aktif, arşiv klasörü erişim izinleri ve veri tabanı bağlantısı. |
| Yedek cihaza geçiş beklenenden farklı |
Öncelik/yedeklilik modu, cihaz sırası, CHECK seçenekleri ve kurulu sürümün gerçek davranışı. |
| Zaman bilgileri uyumsuz |
Zaman damgası türü, sistem saati, atom saati senkronizasyonu ve kaynak cihazın zaman ayarı. |
| Program kapanıyor veya yanıt vermiyor |
Yazılım sağlık kontrolü, olay kayıtları, veri kaynağı yanıt süreleri, bilgisayar kaynakları ve periyodik yeniden başlatma ayarı. |
Bu tablo genel bir ilk kontrol listesidir; kaynak sunum tüm hata kodlarını veya ayrıntılı arıza prosedürlerini içermemektedir.
Ek A. Kısa Terimler Sözlüğü
- Uç: LOGGER yapılandırmasında veri kaynaklarını ve bunlardan alınan verileri organize eden yapı.
- Register: MODBUS cihazında belirli veri alanını temsil eden kayıt adresi.
- Coil: Bir bitlik dijital çıkış alanı.
- Input Register: Sunumda 16 bitlik, salt okunur kayıt alanı.
- Holding Register: Sunumda 16 bitlik, okunup yazılabilir kayıt alanı.
- OPC Server: Cihaz verilerini OPC arayüzü üzerinden istemcilere sunan yazılım bileşeni.
- Değer belirteci: LOGGER’a hangi kaynaktan hangi değerin okunacağını tarif eden ifade.
- EMU: Sunumda sabit değer, uzaktan değiştirilen değer veya test sinyali üretme modu olarak anlatılır.
- Zaman damgası: Değerle ilişkilendirilen zaman bilgisi.
Teknik Destek ve Sorumluluk Notu
Bu kılavuz, kullanıcı tarafından sağlanan 10 Aralık 2020 tarihli sunumun düzenlenmiş bir başvuru sürümüdür. Sunumda bulunmayan güncel sürüm özellikleri, bağlantı noktaları, dosya adları veya lisans şartları kesin bilgi olarak eklenmemiştir.
Üretim sisteminde değişiklik yapmadan önce yapılandırma yedeği alın, küçük kapsamlı test yapın ve cihaz üreticisinin register/iletişim dokümanını esas alın. Protokol üzerinden yazma veya uzaktan ayar özelliklerini yalnızca açıkça gerekli ve yetkilendirilmişse etkinleştirin.